Təsdiq qərəzi — mövcud inancımızı dəstəkləyən məlumatı axtarmaq, yadda saxlamaq və inandırıcı saymaq; ona zidd olanı isə görməzdən gəlmək və ya “şübhəli mənbə” adlandırmaq meylidir. Bu, koqnitiv qərəzlərin bəlkə də ən universalı və ən təhlükəlisidir, çünki özünü tədqiqat kimi göstərir: qərəzli adam da axtarır, oxuyur, “faktlar yığır”.
Klassik nümayiş Uosonun seçmə tapşırığıdır (1960): iştirakçılara “2-4-6” ardıcıllığı verilir və qaydanı tapmaq üçün öz ardıcıllıqlarını sınamağa dəvət olunurlar. Demək olar hamı öz fərziyyəsini təsdiq edəcək misallar sınayır — təkzib edəcək misalları yox. Halbuki qaydanı yalnız təkzib cəhdi aça bilərdi.
Praktik nəticə acıdır: daha çox məlumat qərəzli adamı düzəltmir, əksinə silahlandırır. Yeganə işləyən üsul prosedurdur — öz mövqeyinə qarşı ən güclü arqumenti tapıb ona cavab verməyi vərdiş etmək. Elm bunu institutlaşdırıb: buna falsifikasiya deyilir.
Peter Wason — On the failure to eliminate hypotheses (1960); Raymond Nickerson — Confirmation Bias (1998)