Siyasətşünas Cozef Overtonun sadə müşahidəsi: hər cəmiyyətdə ideyaların yalnız dar bir zolağı “ağlabatan” sayılır — pəncərə. Pəncərədən kənar fikirlər radikaldan ağlasığmaza qədər dərəcələnir. Siyasətçilər adətən pəncərənin içində danışır; pəncərəni isə ideyaların uzunmüddətli dövriyyəsi hərəkət etdirir.
Mexanizm iki istiqamətdə işləyir. Dünən ağlasığmaz sayılan (məsələn, qadınların səsvermə hüququ) mərhələ-mərhələ radikala, mübahisəliyə, məqbula və nəhayət normaya çevrilə bilir — bu, azadlıqların tarixidir. Amma eyni mexanizmlə qəddarlıq da normallaşdırıla bilir: hər addım əvvəlkinə görə “bir az” fərqli olduğundan, cəmiyyət sürüşməni hiss etmir.
Anlayışın praktik dəyəri diaqnostikadır: “bu, on il əvvəl deyilə bilərdimi?” sualı pəncərənin hara sürüşdüyünü göstərir. Pəncərə özü nə yaxşıdır, nə pis — o, sadəcə alətdir. Sual həmişə eynidır: onu kim, hansı istiqamətə və nəyin hesabına hərəkət etdirir — və sən bunu görürsənmi?
Joseph Overton / Mackinac Center (1990-cı illər); Joshua Treviño-nun dərəcələndirməsi