Baza
Anlayışlar arxivi · fəlsəfə, psixologiya, elm, cəmiyyət
← Bütün məqalələr

Ressentiment

Fəlsəfə
Gücsüzlüyün gizli qisası: əldə edə bilmədiyini dəyərsizləşdirərək özünü yüksəltmək.

Ressentiment Nitsşenin “Əxlaqın Genealogiyası”nda mərkəzi anlayışdır. Zəif olan, güclüdən açıq qisas ala bilməyəndə, qisası daxilə köçürür: dəyərlər cədvəlini tərsinə çevirir. Güc “pislik”, acizlik “fəzilət” adlanır — və beləcə məğlubiyyət mənəvi qələbə kimi yenidən paketlənir.

Bu, sadə paxıllıqdan dərindir: paxıllıq obyekti istəyir, ressentiment isə obyekti istəməyi özünə qadağan edib onu ləkələyir. “Onsuz da o üzümlər turş idi” — Ezopun tülküsü ressentimentin ilk portretidir.

Maks Şeler sonradan göstərdi ki, ressentiment fərdi hiss deyil, bütöv mədəniyyətlərin əxlaq sistemini formalaşdıra bilən sosial mexanizmdir. Öz mühakimələrimizdə onu tanımaq — intellektual dürüstlüyün ilk imtahanıdır.

Mənbə

Fridrix Nitsşe — Əxlaqın Genealogiyası (1887); Maks Şeler — Ressentiment (1912)

Əlaqəli

Amor Fati · Üstinsan · Koqnitiv Dissonans