Baza
Anlayışlar arxivi · fəlsəfə, psixologiya, elm, cəmiyyət
← Bütün məqalələr

Mənaya İradə

Psixologiya
İnsanın əsas hərəkətverici qüvvəsi həzz və ya güc deyil — məna axtarışıdır.

Viktor Frankl Vyana psixiatrı idi və konslagerlərdən sağ çıxdı. Orada müşahidə etdiyi şey nəzəriyyəsinin təməli oldu: eyni şəraitdə bəziləri sınır, bəziləri dözürdü — və fərq çox vaxt fiziki gücdə yox, insanın nəyinsə və ya kiminsə naminə yaşamasında idi. Nitsşenin sözünü tez-tez təkrarlayırdı: yaşamaq üçün “niyə”si olan, demək olar hər “necə”yə dözər.

Frankl Freydin həzz iradəsinə və Adlerin güc iradəsinə üçüncü yolu qarşı qoydu: mənaya iradə. Buradan logoterapiya doğuldu — mənasızlıq hissini (“ekzistensial boşluq”) nevrozların ayrıca mənbəyi sayan yanaşma. Onun müşahidəsi bu gün daha aktualdır: rifah artdıqca boşluq azalmır, çox vaxt dərinləşir.

Franklın ən sərt tezisi budur: məna verilmir və icad edilmir — tapılır, və məsuliyyət bizdədir. Sual qoyan biz deyilik; həyat bizdən soruşur və hər vəziyyət konkret cavab tələb edir. Xoşbəxtlik isə hədəf kimi qovulanda qaçır — o, mənalı işin kölgəsi kimi öz-özünə gəlir.

Mənbə

Viktor Frankl — İnsanın Məna Axtarışı (1946)

Əlaqəli

Absurd · Üstinsan · Öyrənilmiş Acizlik