Karl Popperi narahat edən sual bu idi: niyə Eynşteynin nəzəriyyəsi elmdir, amma astrologiya deyil — axı hər ikisinin “təsdiqləri” var? Cavabı tapdı: fərq təsdiqdə yox, riskdədir. Eynşteyn dedi — işıq Günəşin yanında bu qədər əyilməlidir; əyilməsəydi, nəzəriyyə ölərdi. Astrologiya isə elə qurulub ki, heç nə onu təkzib edə bilmir: hər nəticə “uyğunlaşdırılır”.
Buradan meyar doğur: bir iddia yalnız o halda elmidir ki, onu yanlış çıxara biləcək müşahidəni əvvəlcədən göstərmək mümkün olsun. Təkzibedilməz nəzəriyyə güclü deyil — boşdur; heç nəyi qadağan etmir, deməli heç nə demir.
Bunun fərdi düşüncəyə tətbiqi bəlkə elmə tətbiqindən də qiymətlidir: öz inancına Popper sualını ver — “hansı fakt məni fikrimdən daşındırardı?” Cavab yoxdursa, o inanc bilik deyil, iman rejimində işləyir. Təsdiq qərəzinə qarşı ən güclü intizam məhz budur.
Karl Popper — Fərziyyələr və Təkziblər (1963); Elmi Kəşfin Məntiqi (1934)